Instagram RSS Feed

‘Słownik’

  1. Narzędzia stolarskie

    Marzec 19, 2013 by Aneta

    Współczesne stolarstwo zdecydowanie odbiega od tradycyjnych metod pracy stosowanych jeszcze do połowy XX wieku. Rewolucja przemysłowa i nowe technologie unowocześniły warsztaty stolarskie wymieniając tradycyjne narzędzia na nowoczesne przyrządy do obróbki maszynowej. W przypadku jednak rzemiosła artystycznego, opartego na starych technologiach i kunszcie, choć wiele sprzętów zostało faktycznie zmodernizowanych, to większość etapów prac nadal wykonuje się wyłącznie ręcznie i przy użyciu dawnych narzędzi, których nie są w stanie zastąpić obecne elektronarzędzia. Naprawa i renowacja mebli stylowych wymaga więc nie tylko dużych umiejętności manualnych i bardzo dobrej wiedzy z zakresu stolarstwa oraz historii rozwoju meblarstwa, ale także specjalistycznego wyposażenia warsztatu, przystosowanego do pracy ręcznej. Znaleźć taki jest niestety coraz trudniej, podobnie jak dobrego stolarza, który jest zawodem powoli ginącym w Polsce.

    21D9BBF6-612C-47AA-ACBC-066629BEF16D

    Podstawowym narzędziem stolarza jest strugnica, czyli stół stolarski do obróbki drewna (wykonany z parzonego drewna bukowego), bez którego żadna praca nie byłaby możliwa. Drugie w kolejności są narzędzia i przyrządy ręczne, dzięki którym stolarstwo zostało wyodrębnione jako samodzielny zawód. W miastach nastąpiło to w czasach średniowiecza, na wsiach natomiast dopiero w XVIII i XIX wieku, kiedy to oprócz stolarki budowlanej pojawiło się zapotrzebowanie na meble. Stolarstwo wbrew pozorom jest więc stosunkowo młodym rzemiosłem (nie mylimy go z dużo starszym zawodem cieśli:).

    Stół stolarski strugnica

    Nazwy narzędzi tradycyjnie wywodziły się z języka niemieckiego, polskich określeń było wbrew pozorom mało, stąd też w potocznej mowie stolarzy (zwłaszcza tych ‚starej daty’) możemy często usłyszeć dziwnie brzmiące i niezrozumiałe nazwy jak canubel, gzymcubel, puchebel, fukszwanc czy rajklocek. czytaj dalej…


  2. Rzeźbienia na meblach

    Marzec 10, 2013 by Aneta

    Aplikacje – tak najczęściej określa się dekoracyjne elementy wykonane oddzielnie i przymocowane do powierzchni mebla. Rodzai ornamentów i zdobień, tak jak stylów, jest całe mnóstwo: rozety, girlandy, arkatura, akant, trójliść, szewron, rocaille… Najbardziej efektowne jednak są te noszące cechy ludzi i zwierząt, czyli maszkaron, putto, gryf, kariatyda i herma. Wszystkie je spotkamy na meblach produkowanych do końca XIXw. (zwłaszcza na tych z okresu historyzmu) oraz na XX-wiecznych kopiach mebli stylowych (zwłaszcza produkcji holenderskiej i francuskiej). Oryginalne, wiekowe dekoracje rzeźbiarskie  i cała dawna snycerka tworzona do początku XIXw., będą bezapelacyjnie ładniejsze, realniejsze i zdecydowanie szczegółowiej dopracowane (głęboko kanelowane i misternie rzeźbione), niż współczesne ozdoby wyrabiane maszynowe, w tym te z II połowy XIXw., którym często brak powściągliwości oraz artystycznego kunsztu i które charakteryzuje już ryte i bardzo płytkie zdobienie, bez dbałości o szczegóły i detale.

    maszkaron będący jednocześnie kluczynką (okuciem do zamka)

    *

    MASZKARON lub MASKARON lub maska (od fran. mascaron), wł. mascherone) –  to motyw dekoracyjny w formie stylizowanej głowy/twarzy ludzkiej lub półzwierzęcej, o zdeformowanych groteskowo rysach i często fantastycznej fryzurze np. sfinksy-lwy z głową ludzką, byki z brodatymi głowami ludzkimi itp. Maszkarony stosowano najczęściej na drzwiczkach mebli, frontach szuflad, głowicach kolumn, konsolach, nogach i podporach, głównie w stylu gotyckim, renesansowym, manieryzmie i baroku (w fontannach np. maszkaron stanowi zwykle ujście wody). czytaj dalej…


  3. Skrzynia i kufer

    Styczeń 18, 2013 by Aneta

    SKRZYNIA – mebel o starożytnym rodowodzie, będący pierwowzorem mebli o konstrukcji skrzyniowej takich jak szafa, kredens, komoda, kabinet itp., występujący we wszystkich stylach i epokach. Skrzynia zbudowana jest w formie prostopadłościanu (przeważnie z ciosanych desek), wsparta na drewnianych nogach (płozowych, deskowych, konsolowych lub kulistych), z uchylnym, płaskim wiekiem. Używana była do przechowywania odzieży, bielizny pościelowej i tkanin, a także do składowania wiana, czyli posagu panny młodej, stąd też powszechnie nazywana jest skrzynią posagową. Z racji płaskiego wieka pełniła też często funkcję ławy i siedziska. Aż do początku XVIIIw. była jeden z najważniejszych sprzętów domowych. Pochodną skrzyni jest walizka.

    Skrzynie możemy podzielić na trzy rodzaje:

    • rzeźbione tzw. sarkofagowe, zdobione często aplikacjami, intarsjami czy inkrustacjami
    • malowane – ludowe, wykonywane najczęściej z sosnowych desek
    • klasyczne i proste w formie, bez żadnych ozdób, snycerki czy wyobleń.

    W Polsce produkcja skrzyń ludowych osiągnęła szczytowy rozwój w XIXw., kiedy to poszczególne rejony kraju dążyły do wytworzenia własnego, charakterystycznego egzemplarza. Największe i najbardziej znane pracownie stolarskie były w Małopolsce, na Mazowszu, Lubelszczyźnie i Rzeszowszczyźnie.

    Skrzynia eklektyczna z końca XIXw. imitująca komodę

    SONY DSCSONY DSC

    KUFER – typ skrzyni zwężającej się ku dołowi,  z uchylnym, wypukłym wiekiem, często wspartej na drewnianych konsolowych, nogach (rzadziej w kształcie kół), opasanej żelaznymi, taśmowymi okuciami z szyldem, dużym zamkiem* lub skoblem do założenia kłódki oraz antabowymi uchwytami na bokach. Drewno zdabiano też czasem datą, rodzinnym herbem lub inicjałami właściciela. Kufer, przeznaczony do przechowywania bielizny, dokumentów, żywności czy kosztowności, najczęściej służył w podróży, stąd też był meblem zawsze przystosowanym do przenoszenia. Do ich wyrobu używano najczęściej drewna dębowego i sosnowego**. W meblarstwie ludowym malowano je często farbami pokostowymi lub ozdabiano mazerunkiem.

    *kufry do przechowywania kosztowności były zazwyczaj uzbrojone w solidne i skomplikowane zamki;

    **pierwsze kufry europejskie były robione z wydrążonych pni drzew, dopiero w XIIIw. nauczono się robić je z desek zbitych gwoździami

    Xw. przed i po renowacji

    Kuferek sosnowy z pocz. XXw.po renowacji

    Xw. przed renowacją

    Kufer dębowy z końca XIXw. z okleinowaną orzechem ramką na wieku, wsparty na czterech konsolowych nogach
    Kufer sosnowy z końca XIXw., po renowacji stolarskiej, wykończony farbą i woskiem, okucia współczesne

    Wiejski kufer malowany z I poł.XIXw.

    kufer ludowy z I poł. XIXw.imageimage


  4. Etażerka, czyli piętrowy mebelek

    Wrzesień 20, 2012 by Aneta

    Etażerka (od franc. słowa etage– piętro) to niewielki i lekki mebel stawiany na podłodze, składający się z kilku kondygnacji półek umieszczonych jedna nad drugą. Etażerkę charakteryzuje to, że jest otwarta ze wszystkich stron – po tym poznamy, że jest to właśnie ten mebel.

     IMG_3246 IMG_9923

    Niekiedy etażerki miały w dolnej części dwie małe szuflady lub szafkę, zwłaszcza te wykonane w stylu klasycystycznym, biedermeierowskim i eklektycznym. czytaj dalej…


  5. Gerydon

    Luty 3, 2012 by Aneta

    Gerydon – stolik w formie ozdobnego postumentu (słupka), wykonany najczęściej z drewna (rzadziej ze szlachetnego kamienia czy metalu) i służący jako podstawa pod świecznik, lichtarz, rzeźbę, lampę, wazon z kwiatami lub inną ozdobę np. porcelanową wazę.

    Mebel, wzorowany na kształt murzyńskiego służącego niosącego okrągłą tacę, pojawił się  w XVII w. początkowo tylko we Włoszech i Francji (stąd jego nazwa, która pochodzi najprawdopodobniej od imienia Gueridona – afrykańskiego pazia usługującego na królewskich salonach a znanego z literatury komediowej). W meblarstwie europejskim gerydony rozpowszechniły się w II połowie XVII w. a od początku XIX w. nazwą tą objęto również małe, podręczne i lekkie stoliki na kolumnie zakończonej trójnogiem służące do podawania kawy. W Polsce gerydony najbardziej znane były jako smukłe i wysokie kolumny, często występujące w parach i wykorzystywane do ustawiania lichtarzy lub jako podstawki na słodycze.