Instagram RSS Feed
  1. Okleina, czyli fornir, obłóg (i blind)

    Listopad 15, 2010 by Aneta

    Okleina to fornir i obłóg stosowany do oklejania elementów z tarcicy i materiałów płytowych w meblach i innych wyrobach stolarskich w celu ich uszlachetnienia.

    *Skład drewna ‚Zagłoba. Drewno egzotyczne’

    Fornir (niem. sł. furnier) – to cienkie płaty uzyskiwane z cięcia rożnego rodzaju bali drewna, służące do oklinowania (fornirowania) głównie mebli; zazwyczaj mam ok 0,6-1 mm grubości. Fornir popularny stał się od XVIIw. (znany i używany już od Starożytności, głównie w postaci intarsji), od XIXw. dzięki Rewolucji Przemysłowej wytwarzany na masową skalę. Najczęściej spotykane rodzaje forniru używane w stolarstwie dawnym to odmiany orzecha, mahoniu, dębu, jesionu, palisandru, czereśni, brzozy…

    fornir dębowy fornir palisander

    Obłóg – to rodzajokleiny, tylko zdecydowanie grubszy (ok 1,5-4mm grubości); czasem możemy spotkać całe meble pokryte tylko obłogiem, wykonane najczęściej w malutkich warsztatach, gdzie z braku odpowiednich sprzętów fornir był cięty ręcznie na grubsze płaty(!);  np. drewno dębowe i jesionowe, z uwagi na swoje rzadkie usłojenie, cięte były często właśnie w postaci obłogu, struktura takich liści była zdecydowanie mocniejsza i trwalsza.

    blind obłóg

    Blind (niem. sł. ślepy) – to zazwyczaj grubszy obłóg stosowany jako podkład pod szlachetniejszy fornir (czyli cieńszą okleinę) , klejony poprzecznie do linij słoi desek konstrukcyjnych, by zapobiegać spękaniom i odkształcaniom się drewna; jako podkładu używano przeważnie obłogów (czasem też i cieńszych oklein) z gorszego gatunkowo drewna: topoli, buku, brzozy, tulipanowca itp.

     blind blind na blacie od stołu

    *blind bukowy na blacie stołu przygotowany do końcowego fornirowania okleiną dębową

    ! przez bardzo długi czas do obróbki drewna używano wyłącznie ręcznych pił (w mniejszych warsztatach praktycznie do końca XIXw.), dopiero rozwój mechanizacji (od XVIIIw.) pozwolił na używanie pił mechanicznych oraz specjalnych maszyn do precyzyjnego cięcia drewna na cienkie arkusze.


  2. Fornirowanie (teoria)

    Listopad 10, 2010 by Aneta

    Meble dawne to w dużej mierze meble pokryte fornirem. Absolutnie nie oznacza to, że są one gorsze jakościowo od tych wykonanych tylko i wyłącznie z litego drewna, wręcz odwrotnie. Meble fornirowane dzięki naturalnemu wzornictwu oklein są nie tylko niepowtarzalne i unikatowe, ale też mniej narażone na uszkodzenia wynikające z pracy drewna.

    Pisząc o fornirowaniu dawnych mebli mam na myśli oryginalną i starą technikę, wykonywaną wyłącznie ręcznie (przekazywaną z pokolenia na pokolenie). Fornirowanie znane było już w Starożytności (np. meble egipskie) i choć od tego czasu zostało poddane wielu unowocześnieniom (współczesne fornirowanie dość mocno różni się od klasycznej technologi), to niekwestionowanie wykorzystywane jest do dnia dzisiejszego. Okleinowanie drewna składa się z kilku etapów, które postaram się w miarę czytelnie i zrozumiale opisać oraz zobrazować na przykładach przeprowadzanych renowacji. Sam proces okleinowania jest dość skomplikowany i czasochłonny, wymaga sporego doświadczenia stolarskiego i z pewnością jest trudny do wykonania w domowych warunkach.

    Fornirowanie polega na pokryciu gorszego gatunkowo drewna fornirem, czyli cieniutkim arkuszem wyższego jakościowo drewna. Podstawowym materiałem konstrukcyjnym mebli dawnych była płyta złożona z poklejonych ze sobą kilku desek mniejszego formatu, wykonanych z drewna miękkiego (najczęściej sosny, brzozy, olchy, zdecydowanie rzadziej dębu), łatwego do obróbki (znana nam współcześnie płyta stolarska pojawiła się znacznie później), którą następnie oklejano wzorzystym fornirem, tak by mebel wyglądał ozdobniej i szlachetniej. By zapobiegać paczeniu i pękaniu ‚pracującego’ drewna, deski łączono przeważnie prawymi stronami lub na przemian, co stanowiło przeciwwagę dla zafornirowanej strony (okleinowana strona pod wpływem siły kleju pręży do góry, wiec deska podkładowa odbija silę do wewnątrz). Czasem szkielet mebla pokrywany był najpierw okleiną podkładową tzw. ‚ślepą’ zwaną blintem np. z topoli lub brzozy, układaną w poprzek w stosunku do właściwej okleiny (jako kontra) tworzącą dodatkowe zabezpieczenie.

    Jeszcze rzadziej można się spotkać z podkładem w postaci cieniutkiej tkaniny np. surówki jedwabnej. Technikę z blintem spotkamy głównie w meblach z II połowy XIX i XXw., we wcześniejszych konstrukcjach używano bezpośrednio okleiny na deskę (była też ona grubsza). Fornirowano przeważnie płaskie powierzchnie (blaty biurek i stołów, boki i drzwi szaf, komód, fronty szuflad) oraz częściowo sprzęty do siedzenia (głównie krzesła i fotele). W zależności od okresu i stylu używano różnych gatunków okleiny (po tym możemy też określić czas powstania mebla). Do najbardziej popularnych należy orzech i mahoń, których istnieje dziesiątki rodzajów…

    *używam terminów fornirowanie i okleinowanie do określenia tej samej czynności, czyli oklejania drewna; w fachowym terminarzu słowo fornirowanie oznacza bowiem też sam proces wytwarzania cienkich arkuszy z drewna służących właśnie jako okleiny;


  3. Warsztaty renowacji mebli i nauki politurowania 2021′

    Styczeń 4, 2021 by Aneta

    Zapraszam serdecznie na ‚warsztaty z renowacji mebli’ i ‚nauki politurowania’.

    Zajęcia są dedykowane dla wszystkich osób lubiących dawne meble i pracę z drewnem, bez względu na wiek, płeć czy ew wcześniejsze doświadczenie związane z odnawianiem mebli.

    Warsztaty odbywają się w renomowanej Pracowni Renowacji Mebli  (istniejącej nieprzerwanie od 1981r.) na warszawskiej Starej Pradze, w której na co dzień pracuję.

    GRAFIK

    terminy styczeń – marzec 2021

    23 – 24 stycznia (sobota-niedziela) ‚Renowacja mebli – warsztaty weekendowe’ 

    25 – 29 stycznia (pon.-piątek) ‚Nauka politurowania – warsztaty popołudniowe’ (BRAK MIEJSC)

    06 – 07 luty (sobota-niedziela) ‚Renowacja mebli – warsztaty weekendowe’

    20 – 21 luty (sobota-niedziela) ‚Renowacja mebli – warsztaty weekendowe’

    06 – 07 marca (sobota-niedziela) ‚Renowacja mebli – warsztaty weekendowe’ 

    czytaj dalej…


  4. Sklejka – jak oczyścić i naprawić uszkodzone siedzisko krzesła

    Grudzień 2, 2020 by Aneta

    Opowieść o sklejce poczyniłam w oddzielnym wpisie wrzuconym do blogowego Słownika, więc by nie powtarzać się w definicjach skupię się teraz na opisaniu jak taką sklejkę w starych siedziskach odnawiam i naprawiam (choć przyznaję, że to tylko kropla możliwości jakie mamy do dyspozycji a moja opowieść absolutnie nie wyczerpuje tematu..:) 

    To co mogę niezmiennie powtórzyć to, że sklejka jest materiałem bardzo wytrzymałym i elastycznym, niekurczliwym a przy tym lekkim, sprężystym i podatnym na gięcie. W procesie renowacji mebli, jeśli tylko jest taka możliwość – sklejka jest poddawana naprawie, często bowiem stanowi (tyczy się to przede wszystkim mebli giętych) ważny i oryginalny element całego wyrobu.

    Rozpoczynając renowację czy też naprawę krzesła pamiętajmy o zachowywaniu papierowych etykiet i innych fabrycznych znaczeń, które najczęściej umieszczane były właśnie na spodniej części siedziska (często z dodatkowo jeszcze wybitą na ramie nazwą producenta). Takie papierowe etykiety, nawet zachowane fragmentarycznie powinniśmy zachować, są bowiem niewątpliwą metryczką naszego mebla. Gdy papier jest odklejony wystarczy go delikatnie podkleić przy pomocy kleju do papieru lub decoupage (ew. kleju stolarskiego białego, ale nie za gęstego). Na czas renowacji warto takie miejsce z etykietą zakleić kawałkiem foli i taśmy, by podczas naszych prac nie uległo uszkodzeniu.

    czytaj dalej…


  5. Sklejka

    Grudzień 2, 2020 by Aneta

    Sklejka – zamiennie klejanka, szperdykta lub dykta, innymi słowy płyta zbudowana ze sklejonych* ze sobą naprzemiennie (zawsze krzyżowo, czyli w poprzek słojów sąsiedniej warstwy) cienkich płatów forniru/obłogu zw. dalej okleinami. Liczba fornirów/obłogów jest nieparzysta. Poszczególne arkusze oklein mogą być jednakowej lub różnej grubości, muszą być jednak zawsze rozmieszczone symetrycznie do arkusza środkowego.

    W sklejce rozróżnia się środek tj. warstwę wewnętrzną złożoną z jednego lub kilku fornirów oraz obłogi tworzące warstwę zewnętrzną. Sklejka może być:

    • w zależności od rodzajów drewna użytego na obłogi – sklejką iglastą (najczęściej sosnową), liściastą (wspomniana buczyna, olcha, brzoza), egzotyczą (wykonana z gatunkow egzotycznych)
    • sklejką ogólnego przeznaczenia lub sklejką specjalną np lotniczą czy szkutniczą
    • pokryta już docelowo dekoracyjną okleiną np popularnym orzechem charakterystycznym dla mebli produkowanych od lat 30-tych do lat 60/70-tych XX.. tzw. sklejka fornirowana
    • może być też powleczona i zabezpieczona powłoką malarsko-lakiereniczą
    • z uwagi na swoją budowę sklejka występuje w różnych grubościach np. 3mm, 4mm, 5mm, 6mm, 8mm, 12mm, 18mm, 30mm itd…
    • z uwagi na stopień odporności na działanie wody i zastosowanie rozróżnia się sklejkę suchotrwałą i wodoodporną (W1 i W2)
    • w zależności zaś od wykończenia dzielimy ją na oszlifowaną (0) i nieoszlifowaną (1)
    • rozróżnia się cztery klasy sklejki: A, B, BB, BBB
    • o zakwalifikowaniu sklejki do danej klasy decyduje ilość i rozmiar wad w obłogach (zabarwienie/sęki itp.) oraz wady powstałe na etapie produkcji (plamy/pęknięcia/zakładki/przeszlifowania itp.)
    • przyjmuje się, że wilgotnośc sklejki powinna wynosić od 5 do 12%

    czytaj dalej…