Mit mebli kolbuszowskich – wystawa w Muzeum Zamkowym w Sandomierzu
Kolbuszowa już od końca XVII wieku pojawia się w źródłach jako miejsce aktywnego rzemiosła stolarskiego. Najlepiej udokumentowana produkcja meblarska związana z tym ośrodkiem przypada jednak na XVIII oraz pierwszą połowę XIX wieku. To właśnie z tego okresu pochodzą meble, które dziś określamy mianem „kolbuszowskich” – o prostych, skrzyniowych formach, starannym wykonaniu i charakterystycznej intarsji.
⸻
Skąd wzięła się legenda mebli kolbuszowskich?
Kluczową postacią dla ukształtowania pojęcia „mebli kolbuszowskich” był Stefan Siennicki. W okresie międzywojennym opracował on kanon tych wyrobów, który na długie lata wpłynął na sposób myślenia o polskim meblarstwie regionalnym. Jego badania trafiły nie tylko do środowiska naukowego, lecz także do muzeów, antykwariatów i prywatnych kolekcji.
Zainteresowanie regionalnym rzemiosłem nie było przypadkowe. Wpisywało się w szerszy nurt międzywojennych poszukiwań „stylu narodowego” oraz kulturowych korzeni polskiej tożsamości. To właśnie wtedy powstawały narracje, które dziś coraz częściej poddawane są krytycznej analizie.
Wystawa poświęcona meblom kolbuszowskim koncentruje się nie tylko na analizie formy, techniki i materiału, lecz także na szerszym fenomenie określonego sposobu myślenia o historii sztuki polskiej i rodzimego rzemiosła, ukształtowanego w dużej mierze pod wpływem idei patriotyzmu okresu międzywojennego.
To właśnie wówczas regionalne odmiany rzemiosła zaczęto postrzegać jako nośniki wartości narodowych i elementy budujące narrację o ciągłości kulturowej, co wpłynęło na sposób ich klasyfikowania, interpretowania i eksponowania. W tym kontekście meble kolbuszowskie funkcjonują nie tylko jako obiekty użytkowe o wysokich walorach artystycznych, lecz także jako świadectwo historycznego procesu kształtowania się kanonu „sztuki narodowej”. Taki kierunek interpretacji, podkreślający rolę międzywojennej refleksji patriotycznej w formowaniu narracji o polskim rzemiośle artystycznym, został wyraźnie zaakcentowany przez kuratora wystawy i zarazem dyrektora Muzeum Zamkowego w Sandomierzu, dr hab. Mikołaja Getkę-Keniga, prof. PAN (polecam podcast dostępny na stronie radia Tok.fm – link na końcu wpisu)
⸻