Instagram RSS Feed

Posts Tagged ‘biedermeier’

  1. Sekretera i sekretarzyk

    Maj 16, 2011 by Aneta

    Sekretera i sekretarzyk jako nowe formy mebli swoje narodziny miały we Francji, skąd też pochodzi ich nazwa – secrétaire– określająca je jako tajemnicze i sekretne meble służące przede wszystkim do pisania. Sekreterę i sekretarzyk możemy spotkać niemal we wszystkich odmianach stylowych – poczynając od Baroku a kończąc na Art Deco. Rozróżniamy je przede wszystkim ze względu na ich wielkość i kształt. Swój największy rozkwit przeżywały od końca XVIII wieku przez cały wiek XIX – zwłaszcza w okresie Biedermeieru wśród mieszczan – kiedy to z uwagi na dynamiczny rozwój społeczny i gospodarczy, wzrósł popyt na wszelkiego rodzaju meble do pisania.

    Sekretera to nazwa odnosząca się do wieloelementowego mebla przeznaczonego do pisania o sylwetce jednodrzwiowej szafy. Czasy  największej świetności  sekretera przeżywała w epoce rokoka, kiedy to stała się meblem najbardziej luksusowym zarówno w sferach dworskich, jak i mieszczańskich*. W kolejnych latach, głównie w czasach Biedermeiera na początku XIX w., była już obowiązkowym meblem nie tylko w siedzibach osób wysoko sytuowanych, ale również we wnętrzach użytkowanych przez klasę średnią: mieszkaniach, biurach, sklepach…

    IMG_4116 IMG_4127

    Rozróżniamy sekretery szafowe, żaluzjowe i cylindryczne a sama nazwa mebla uzależniona jest od kształtu środkowej płyty:

    • prostej – otwieranej do przodu i służącej jednocześnie jako pulpit do pisania,
    • ćwierć cylindrycznej lub żaluzjowej – otwieranej do tyłu i chowającej się do wnętrza mebla.

    Sekretera zazwyczaj jest jedno lub dwukondygnacyjna. W górnej części znajduje się pojedyncza szuflada (przy formie jednokondygnacyjnej) lub kredensowa nadstawka z drzwiczkami (przy konstrukcji dwukondygnacyjnej). Poniżej znajduje się najbardziej charakterystyczna i ciekawa część sekretery, czyli tzw. piórnik. Jest to skrzyniowaty wkład z licznymi szufladkami, skrytkami i przegródkami widocznymi po otwarciu zamykającej tę część przedniej płyty.

    Dolna część sekretery rozwiązana jest przeważnie w formie trzy szufladowej komody lub dwudrzwiowej szafki.

    W większości sekreter – zwłaszcza tych dobrych klasowo – znaleźć możemy, ukryte przeważnie gdzieś we wnętrzu piórnika, ‚tajemnicze’ schowki, w których dawni właściciele chowali tajną korespondencję lub kosztowności. Oglądając więc tego typu mebel warto zwrócić uwagę na wszelkie detale środka mówiące nam gdzie może być umieszczona skrytka, bo pomysłowość form i miejsc ukrycia takich schowków jest naprawdę imponująca.

    Sekretarzyk to niewielkich rozmiarów biureczko, często nazywane damskim**, przeważnie w kształcie stolika z płytą do pisania – odchylaną lub wysuwaną – i nastawką zawierającą liczne przegródki, szufladki, skrytki i wyrafinowane mechanizmy.

    W II połowie XIX w. sekretarzyk zdetronizował potężne projekty osiemnastowiecznych sekreter oraz biurek i stał się obok serwantki obowiązkowym wyposażeniem solidnego mieszczańskiego pokoju. W Polsce nazwa mebla, często używana zamiennie ze słowem kantorek, pojawiła się już ok XVIII w..

    Sekretarzyk różni się od sekretery głównie mniejszymi wymiarami i misternym wykończeniem. Z uwagi na delikatniejsze i bardziej finezyjne kształty często był zdobiony intarsją, inkrustacją i brązami. Podobnie jak w sekreterach, tak i tu w dokładnie podzielonym wnętrzu znajdowały się lustra, kolumienki z metalu lub toczonego drewna, drewniane imitacje grzbietów książek itp.

    SONY DSC

    * pod koniec XVII w. sekretery zastąpiły kabinety;

    ** zwłaszcza w okresie epoki kajzerowskiej (lata 1880-1890) sekretarzyki były ściśle przypisane jako meble typowo kobiece;


  2. Blenda

    Luty 15, 2011 by Aneta

    Słowo kojarzone głównie z terminem architektonicznym (oznaczające dekoracyjną, płytką wnękę w murze w formie arkady lub okna), rzadziej w odniesieniu do rodzaju dawnego mebla, którego wyjaśnienia czy opisu trudno szukać…

    Blenda to jednodrzwiowa szafa, czyli mebel skrzyniowy przeznaczony do przechowywania różnych przedmiotów, zawierający wewnątrz półki i/lub drążek, zamykany drzwiami. Cechą charakterystyczną jest to, że od frontu przypomina zupełnie inny typ mebla, imitując najczęściej sekreterę, rzadziej szyfonierę. Inaczej mówiąc, blenda udaje mebel którym tak naprawdę nie jest. Swoją największą popularność przeżywała w XIX w.

    Po co tworzono takie meble? Niestety informacji na ten temat jest bardzo mało. Rozmyślając o funkcjonalności tego dość oryginalnego mebla, przyjęłam dwie teorie. Pierwsza wynika z sytuacji materialnej nabywcy. Dynamicznie rozwijający się wiek XIX w. wprowadził szaloną modę na urządzanie wnętrz. Zwłaszcza w okresie Biedermeiera i Ludwika Filipa przykładano do tego bardzo dużą wagę. Reprezentacyjnym i luksusowym meblem stała się w tym czasie  sekretera (zastępująca kabinet), stanowiąca obowiązkowy wystrój gabinetu czy salonu. Niestety  ze względu na przeznaczenie oraz konstrukcję i finezję wykonania, mebel należał do bardzo drogich sprzętów (głównie z uwagi na bardzo bogate wnętrze), więc nie każdy mógł sobie na nią pozwolić. Musimy pamiętać, że w minionych czasach meble stylowe były bardzo drogie – bo robione ręcznie na zamówienie – stąd też na ich  zakup mogły sobie pozwolić tylko zamożniejsze grupy społeczne.* Wstawiając do wnętrza blendę imitowano więc modny i bogaty mebel, unikając tym samych zaporowych kosztów zakupu oryginału…

    Druga wersja bierze pod uwagę koncepcję urządzania dawnego wnętrza. Wstawiając blendę, zyskiwano nie tylko kolejny dekoracyjny i stylowy mebel (a takie od frontu bywały sekretery i szyfoniery), czyniąc wnętrze jeszcze bardziej luksusowym, ale także praktyczny, użyteczny i dopasowany do reszt sprzęt w postaci nie przytłaczającej wnętrza zamaskowanej szafy…

    *Największy rozkwit szaf nastąpił na początku XV w. kiedy to w stolarstwie wprowadzono konstrukcje ramowe. Od XVI w. pojawiły się w domach jako meble reprezentacyjne, świadczące o zamożności właścicieli. Wiek XVIII , zwłaszcza w Niemczech, Francji i Anglii, wprowadził wiele nowych rozwiązań konstrukcyjnych, dzięki czemu rozpowszechniły się niewielkie szafy biblioteczne, w tym blendy i serwantki.

    ** Spotykane na rynku antykwarycznym blendy pochodzą przeważnie z połowy XIX w. i są wykonane w stylu Biedermeier lub Ludwik Filip


  3. Niciak

    Wrzesień 16, 2010 by Aneta

    Mebel, zdrobniale nazywany niciakiem, to niewielkich rozmiarów stolik przeznaczony do robótek ręcznych. Projekt mebla narodził się najprawdopodobniej na przełomie XVII i XVIII w. w Anglii. Bardzo modny w XIX w., występujący niemal we wszystkich formach, najczęściej w stylu biedermeierowskim, ludwikowskim lub eklektycznym. Typowo kobiecy mebel. Stosunkowo drogi i luksusowy, zwłaszcza w połączeniu ze stolikiem do gier lub pisania (model bardzo rzadko spotykany na współczesnym rynku antykwarycznym). Przeznaczony głównie do salonów i pokojów damskich – buduarów (ustawiany pod ścianą lub przy oknie), z możliwością przenoszenia w inne części domu. Dekoracyjny i funkcjonalny. Charakterystycznym elementem niciaka jest ozdobny, uchylny blat  i szuflada (najczęściej jedna lub dwie) z licznymi przegródkami oraz schowkami na przybory do szycia, często też z poduszeczką na igły. Dolna część stolika jest różna w zależności od stylu wykonania: kolumna prosta, graniasta lub w kształcie liry u biedermeiera, rzeźbiona z trójnogiem u Ludwika Filipa, toczona i profilowana z tralkowatymi łączynami w eklektyzmie.  Niciaki wykonywano z różnych szlachetnych gatunków drewna, najczęściej z finezyjnie ułożonym fornirem na blacie. W zależności od czasu i stylu był to palisander, mahoń, orzech, jesion, czereśnia lub brzoza.

    Obecnie ciężko znaleźć oryginalny dziewiętnastowieczny okaz. Z uwagi na delikatną formę i niewielkie rozmiary niciaki najczęściej ulegały zniszczeniom, stąd też zachowało się ich niewiele. Czasem na różnego rodzaju targach staroci widuję wiekowe, choć zazwyczaj niekompletne już egzemplarze, wymagające gruntownej renowacji. Niekiedy są to składaki z elementami dobieranymi od innych mebli np. nogą lub oskrzynią, które na pierwszy rzut oka uchodzą za oryginały. Sporadycznie też stoliki do robótek pojawiają się na aukcjach, osiągając zazwyczaj dość wysoką cenę w porównaniu do innych, większych gabarytowo mebli. W zależności od wieku, stylu i stanu zachowania niciaki wyceniane są od 1 tyś. zł wzwyż. Inne spotykane, to już najczęściej stoliki z I poł. XX w., dużo skromniejsze i prostsze w wykonaniu niż te z epoki.

    1. niciak w stylu Ludwik Filip z II poł. XIXw., kraj pochodzenia Polska, okleina mahoń piramida, konstrukcja sosna; stan przed renowacją

    niciak Ludwik Filip

    2. niciak Biedermeier z 1837 r., sygnowany, kraj pochodzenia Dania – Kopenhaga, okleina i drewno mahoń, konstrukcja sosna; oryginalny stan zachowaniaNiciak Biedermeier z 1837 roku

    3. niciak w stylu tzw. ‚późny Biedermeier’ z I poł. XIXw., kraj pochodzenia Niemcy, drewno jesion; stan po renowacji

    4. niciak eklektyczny z pocz. XXw. , kraj pochodzenia Niemcy/Austria?, drewno i okleina orzech, konstrukcja sosna/brzoza; stan po renowacji

    5. niciak eklektyczny z koń. XIX w., kraj pochodzenia Niemcy, drewno i okleina orzech, konstrukcja brzoza; stan po renowacji

    niciak eklektyczny


  4. Biedermeier w polskich muzeach

    Wrzesień 14, 2010 by Aneta

    W Polsce kolekcje mebli biedermeierowskich możemy spotkać w m.in. w:

    • Muzeum Pałacu w Wilanowie
    • Muzeum Narodowym w Warszawie
    • Muzeum Narodowym we Wrocławiu
    • Muzeum Pałacu im.A.Mickiewicza w Śmiełowie
    • Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu
    • Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej557932_436315329789836_1598212938_n

     


  5. Styl Biedermeier

    Wrzesień 13, 2010 by Aneta

    Biedermeier, czyli „zacny Pan Meier” (z połączenia słów bieder-zacny i popularnego niem. nazwiska Meier), narodził się w krajach niemieckojęzycznych jako alternatywa dla bogatego, francuskiego empiru. Panował w latach 1815-1848 praktycznie we wszystkich krajach Europy Środkowej i Wschodniej, także w Rosji i Skandynawii*. Głównymi ośrodkami rozwoju biedermeieru były Berlin i Wiedeń. Styl o typowo mieszczańskim charakterze, ale wykorzystywany również przy wyposażeniu wnętrz arystokratycznych pałaców jaki i szlacheckich dworków. Doskonale odzwierciedlał sytuację polityczną i przemiany społeczne z pierwszej połowy XIX w. (od Kongresu Wiedeńskiego po Wiosnę Ludów). Prosty i funkcjonalny, ze skromnym wzornictwem, bez nadmiaru dekoracji i dążeń do przepychu, a przy tym bardzo elegancki. Wyraźnie nacechowany romantyczną filozofią, ale zdecydowanie bardziej praktyczny i użytkowy. Przede wszystkim dopasowany do potrzeb człowieka. Czerpiący z minionych epok wiele inspiracji (zwłaszcza z antyku), ale nie uciekający się od powtarzania wzorców. Styl, który bardzo wyraźnie zbliżył przeciętnego człowieka do sztuki (zarezerwowanej do tej pory wyłącznie dla wyższych klas społecznych) i umożliwił mu życie w stylowych i gustownych wnętrzach.

    Lustro w stylu Biedermeier, obłóg czereśnia, I ćw. XIXw.

    Kanapa w stylu Biedermeier z poł. XIXw. (północne Niemcy)

    Formy mebli biedermeierowskich były spójne i harmonijne. Bardzo starannie zaprojektowane i dokładnie wykonane. Cechowały je proste, nieskomplikowane kształty**. Do ich wyrobu używano szlachetnych gatunków drewna, eksponując naturalne piękno i kolorystykę usłojenia, głównie przy użyciu forniru (mahoń, orzech, czereśnia, brzoza czeczotka, jesion). Dekoracje były bardzo delikatne: skromna snycerka, intarsja żyłkowa, okucia z kości, złoconego brązu lub mosiądzu. Ozdobą była sama forma mebla i drewno z którego został wykonany. Najbardziej popularnymi sprzętami były te tworzące wystrój salonu (głównego miejsca spotkań domowników i ich gości): kanapy (i inne siedziska typu fotele, krzesła, gondolki), stoły, witryny, komody oraz sekretery. Obowiązkowy był również niciak, niewielki stoliczek do robótek ręcznych Pani domu.

    niciak z I ćw.XIXw., drewno i obłóg jesion.XIXw., drewno i obłóg jesion - wnętrze licznymi przegródkami

    sekretera cylindryczna w stylu biedermeier

    Uniwersalny charakter (możliwość łączenia z innymi stylami np.secesją lub art deco) oraz elegancka forma mebli biedermeierowskich została doceniona również we współczesnych czasach. Kojarzone z prostym i funkcjonalnym, a zarazem bardzo prestiżowym wystrojem, stały się na nowo bardzo modne i poszukiwane. Będąc oryginalną ozdobą naszych wnętrz, są przy okazji doskonałą lokatą kapitału.

     


    * meble z końca lat 40-tych XIXw. określa się mianem’ ‚późnego biedermeieru’ , natomiast te powstałe na przełomie XIX/XXw., kiedy to styl na nowo przeżywał rozkwit, ‚drugim biedermeierem’;

    ** istniała wyraźna różnica w projektach mebli wytwarzanych przez niemieckich i austriackich stolarzy; niemiecki biedermeier jest masywny, sztywny i zdecydowanie bardziej surowy, natomiast w austriackim możemy dostrzec więcej lżejszych, łukowatych i obłych form; najbardziej widoczne jest to w projektach krzeseł i foteli.